Song Of Two Peoples (Carmen De Duobus Populis)

Alternative titles: Apologetic Song, Apologetic Poem, Against Jews and Gentiles

Primary sources: 1, 2, 3

Wherever corruption was encountered in the above sources, the text was updated to follow this text: Ernestvs Lvdwig, 1878

Content

Quis poterit unum proprie Deum nosse caelorum, Quis nisi quem sustulerit ab errore nefando? Errabam ignarus spatians spe captus inani, Dum furor aetatis primae me portabat in auras. Plus eram quam palea levior; quasi centum adessent In humeris capita, sic praeceps quocumque ferebar. Non satis his rebus, criminose denique mersus Paene fui factus herbas incantando malignas. Sed gratias Domino - nec sufficit vox mea tantum Reddere - qui misero vacillanti tandem adluxit! Adgressusque fui tradita in codice legis, Quid ibi rescirem. Statim mihi lampada fulsit; Tunc vere cognovi Deum unum summum in altis, Et ideo tales hortor ab errore recedant. Quis melior medicus nisi passus vulnera victor? Multi quidem bruti et ignoti, corde sopiti, Nil sibi proponunt cognoscere; more ferino Quaerunt, quod rapiant aut quorum sanguinem bibant, Dummodo laetentur saginati vivere porci. Ingemunt ad tumulum sepulcri, tum diviti plaudent Mutabuntque pauperes vestes et fastidientur. Sufficeret illis utique, quod promptius edunt; Si quis est opibus sibi visus Caesare dignus, Quid sua praeponit fragilis nec respicit ullum? Commumicet immo talis bonitatem in omnes, Cui Summus divitias, honores addidit altos. Nec enim vitupero divitias datas a Summo, Sed culpandus erit, qui superextollitur illis. Suadeo nunc ego altos sic et humiles omnes, Ut legant assidue vel ista vel cetera legis. Aspicite, quoniam brevis est nobis credita vita, Discite, quapropter moriamur. Nati prudentes, Qui hebetes morimur, quid profuit lucem vidisse? Si nihil inquiras, hoc est belluarum adesse. Certe Deus summus hominem praeposuit orbi, Non feram nec pecudem. Cur nos similemus ad illas? Omnipotens voluit hominem sibi praebere laudes; Idcirco futura docuit nos ipse divinos. Quem ut crederemus, non tantum verba tonavit, Sed et demonstravit fortia Pharaone decepto. Non solum hoc fecit: et Noe sub tempora quoque Ostendit, quae poterat, quoniam Deum nemo quaerebat. Mitior exinde paulatim coepit adesse Diluvio facto, quo posset terra repleri. Iam paene medietas annorum sex milibus ibat, Et nemo sciebat Dominum, passimque vivebant. Sed Deus, ut pectora vidit hominum nimis clausa, Adloquitur Abraham. Quem Moyses enuntiat ipsum, Ipse dedit legem populo Pharaone necato; Et quis esset Dominus, ipse se praedixit ab illo. Nec una contentus prophetica voce promittit, Sed multos adhibuit testes qui illud declamant. Hunc ergo, cum legitis multorum praeconia vatum, Invenietis eum carnem venisse pro nobis. Unde nunc erratur? Ordinasse talia Summum Quare subsannant? merunt, quod ab ipso ridentur! Interdum subicio, qualiter praelegi prophetas, Et rudes edoceo, ubi sit spes vitae ponenda. Quid Deus in primis vel qualiter singula fecit, Iam Moyses docuit; nos autem de Christo docemus. Non sum ego vates nec doctor iussus ut essem, Sed canto praedicta vatum oberrantibus austris. Ergo mei similes, quos raptim aura deportat, Quaerite iam portum, ubi sunt pericula nulla. Agricola doctus tempestiva longe dinoscit Et, priusquam veniant, recolligit sese sub antrum. Estote prudentes, quod imminet ante videte Et, priusquam veniant clades, providete saluti. Ignavia pueris opus est, non certe robustis: Si licet hoc rudibus, non convenit aevo maturis. Quae quidem pars hominum non sit moderata, vetusta Sic erit ut perna nimis salfacta: petrascit. Nemo petram subicit, nisi solus ignis adescat: Saxei sic homines mollescunt sero gehenna. Clamamus in vacuum surdis referenda procellis Et lumen offerimus caecis sine causa praebentes. Stat miles ad missam: unus audit, et excutit alter Nec accepit easdem monitas, sed perditus errat. Quis modo delinquet (iudices estote de istis!), Qui monetur aut ille, qui non vult dicto parere? Spero, reus non est, qui Caesaris dictos obaudit, Contrarios autem perdit sua vita superbos. Interdum quod meum est, qui prius rescivi, demonstro Rectum iter vobis, qui adhuc erratis inanes. Vos tamen eligite, arbitrio vestro placentes, Quis velit venenum aut suavia pocula vitae! Bonum et malum est in ista natura creatum, Ut homo post factum approbetur quis Deo dignus. Adgredere iam nunc, quisquis es, perennia nosse: Disce, Deus quis sit vel cuius nomine adsit! Est Deus omnipotens, unus, a semetipso creatus, Quem infra reperies magnum et humilem ipsum. Is erat in verbo positus, sibi solo notatus, Qui pater et filius dicitur et spiritus sanctus. - Sed ex quo decrevit mundum componere, signis Ignem interposuit metuendum angelis ipsis. Quos tamen distribuit minoris potentiae ipso, Ut regerent caelos et terram et subdita terrae. Hunc ergo nec ipsi nuntii dinoscere possunt, Qualis sit aut quantus, nisi quod praecepta sequuntur. Est honor absconsus nobis et angelis ipsis, Quod Dei maiestas, quid sit, sibi conscia sola est. Relucet immensa super caelos et sine fine Aureaque totum, quod est quasi flammea virtus. Illic Dei vita est, tantum sine cognita forma, Illa sunt secreta solo Deo nota caelorum: Haec gloria Dei est unica super angelos omnes, Hic Deus est lucis aeternae, hic spiritus aevi. In primitiva sua qualis sit, a nullo videtur, Sed transfiguratus, sicut vult ostendere sese. Praebet se visibilem angelis iuxta formam eorum Et homini fit homo, ceterum Deus verbo probatur. Idcirco nec poterit tanti Dei forma dinosci; Quidquid est, unus est in immenso lumine; solet Inde pugillo suo concludere circulum orbis. Attamen cum voluit sciri de se ipso quid esset, Numine de tanto fecit se videri capacem: Facies aut oculi aut os aut membra notantur. Sunt quibus in ignem apparuit voce locutus; Sumptus est in carnem, quem regio nulla capebat. Sic Deus omnipotens, Dominus suae conditionis, Cum sit invisibilis, fecit se videri quibusdam. Qui formatus modo sese diffundit in auras, Cuius nec initium nec finem quaerere fas est, Hic sine initio semper est Deus et sine fine. Qui, prius quam faceret caelum, ferebatur in aevum, Quique tenet caelum, prospicit ubique de caelo Et penetrat totum oculis et auribus audit. Huic ergo placuit carnalem mundo teneri, Ut exaltaretur sola sempiterna maiestas. Iam, quod erat ante, referre nunc ardua res est, Sit licet descriptum: non sit nobis cura de illis. Cum haec, quae videmus, non possumus tangere tota, Quis poterit scire, quid sit trans Oceani finem? Et caelum videmus, sed illic quid intus agatur, Nulli datur scire, donec fiat exitus aevi. Sufficiat tantum de futuro nosse promissa; Ad illa tendamus cupidi, tota mente devoti. Sicut avis Phoenix meditatur a morte renasci, Dat nobis exemplum, post funera surgere posse; Hoc Deus omnipotens vel maxime credere suadet, Quod veniet tempus defunctorum vivere rursum, Sint licet nunc pulvis, iaceant licet ossa nudata. Integratur homo, fuerat qui mortuus olim, Et gratia maior huic aderit istius aevi. Non dolor aut lacrimae tunc erunt in corpore nostro, Non caro recipiet ferrum, non pustula surget. Hoc Deus instituet, ut sit illi gloria maior. Hic fecerat primum hominem, ut esset aeternus, Sed ruit in mortem neglectis ille praeceptis. Propter quae quaestorias tantas Deus esse paravit, Ut inventiones diaboli detegeret omnes. Rectorem in terra dederat Deus angelum istum: Qui, dum invidetur homini, perit ipse priorque. Interea iustos per ipsum cernit abactos, Et facinerosum Cain in gehenna reservat. In scelere coepit versari gens omnis humana, Nec respicientes, quis esset creator eorum. Quod Deus excelsus indigne pertulit; illam Icere proposuit universam paene creatam. Dicitur et legitur Noe liberatus ab aqua, Ceteri diluvio perierunt ira caelesti. Hinc, sicut initio, paulatim terra repletur. Cessit prius facinus, sed altera clades accessit. Adgressi sunt stulti turrim fabricare sub astris, Ut quasi per illam possent ascendere caelos. Quod Deus ut vidit fieri sub una loquela, Descendit et fecit loquerentur lingua diversa. Quos inde dispersit per insulas terrae semotos, Ut fierent gentes vario sermone loquentes. Tum, genus indocile, vitam feritatis agebat; Nemo Deum sciebat, disputabat nemo de vita. Irrepserat quoniam rudibus temerarius ille Per latices animae, depravavit mentes acerbas Persuasitque dolos illis infandos amare, Vivere rapinis in gaudio sanguine fuso. Hane gloriam stulti prosequuntur tempore parvo, Quos nulla venia liberat, se dicendo seductos. Si suadet adulter, culpa est tua prosequi talem; Non ille te damnat, sed tu tua sponte te damnas. Errabant inducti veteris fallacia hostis, Obliti Dominum, opera maligna sequentes. Quod, diu ne fieret grassatio tanta latronis, Tempore partito, miseratus est tandem, ablato, Complacuit illi conloqui cum uno de multis, Ut faceret populum ad se transeundo dilectum. Ex eo coeperunt unum in Deum esse profani Et fieri populus secundum Dei decreta. Duos enim populos distinxerat ex se Rebecca: Hic prior est factus; alter, ut succederet illi. In Aegypto primum in Israel concrevit alumnus. Inde Deus illos eiecit duce Moyse, Per quem dedit illis legem in monte Sinai, Ut nostra posteritas Dominum cognosceret unum. Deinde prophetas ex ipsis dicere iussit, Quod Deus in hominem depretiatur ab illis. Induxerat eos Dominus in terra promissa, Ut ibi sub lege viverent, donec ipse veniret. Gens ingrata bonis noluit iugum ferre praeceptis, Sed magis in scelere prisco revoluta florebat; Nec unquam desinuit: hodie quoque talis habetur. Praetermisso Deo luxurias saeculi mavult. Quod maxime Dominus cogit evitare dilectos; Abscisos in totum a saeculo praemonet esse. Si filios dixit, in illius sancta moremur; Quid foris egredimur adulteri pompam sequentes? Seductor antiquus per talia decipit omnes: Immittit luxurias, per quas perdat filios Alti Agonia immittit, spectaculis ire cruentis Aut nimis obscenis, impudica nosse pudicis. Si fuerat castus, incestus proficit inde Et placens adridens, quem tunc mala gaudia temptant. In istis luxuriis populus primitiuus agebat Et a lege Dei semper recedebat inermis. Ad quos emundandos saepe Deus misit alumnos Ut illos corrigerent depravatos. Denuo Summi Excipere nunquam noluerunt dicta divina, Sed voluntate sua servierunt semper ineptis. Mactabant iustos redarguentes illos inique Dum nollent accipere frenum disciplinae caelestis. Esaiam serrant, lapidant Hieremiam erecti, Iohannem decollant, iugulant Zachariam ad aras. Et uenit et ipse, fuerat qui praedictus ab illis, Et patitur, quomodo uoluit, sub imagine nostra. Cuius in exitio omnis prophetia repleta est. Dixerat hunc Daniel nouissimum esse prophetis. Is erat, quem propter uates de tuba canebant, In sua uenturum propria, quem sui negarent. Improuidi semper et dura ceruice recalces, Dum respuunt formam, sacramenta legis amittunt. Non illos iustitia, humilis non caro nata refregit, Nec bonitas tanta aut aegrorum cura de uerbo. O pia religio, o tam ueneranda maiestas, Cuius medicina taliter in terra profecit! Non ullum de ferro secuit, non emplastro curauit, Sed sine tormento statim suo dicto sanauit. Talia videntes turbabantur mente Iudaei, Qui magis inuidia ducti sunt in zelo liuoris, Non respicientes prophetarum dicta sepulti, Quod ueniret homo talis, qui dispergeret illos. Quousque veniret Dominus, prophetae canebant: Ex eo, quo uenit, tacuit prophetia Iudaeis. Post quem in exilium deuenerunt corde durato Nec modo dinoscunt, quapropter sint talia passi. Praedictum fuerat illis ab Esaia propheta Et Danihelo similiter perdere terram; Quam non ante tamen, nisi dux ciuitatis in ipsa Penderet in ligno, fieret deserta deinde. Desubito qualis obfulsit gloria genti, Ut fieret populus, populus qui non erat ante! Non fuit attonitus Esau, dilectus a patre, Iunior quod frater primitiva tolleret ille. Sic nec sinagoga potuit cognoscere tempus, Quando et quo duce caderet de suo priuato; Sicut erat scriptum, quod auis sua tempora norunt, Nam populus iste non me intellexit adesse. Uentum est, ut ipse dominator caeli ueniret: Secundum scripturas non est computatus ab ipsis. Praescius hoc fuerat Dominus, quasi cuncta qui nouit; Idcirco per ora prophetarum ista praedixit. Gens ceruicosa nimis semperque rebellans Dum sibi primatum uindicaret, causa resecta est. In quorum stadia gentiles esse praefecit; Dixerat hoc ante: Gentes sperabunt in ipsum. Nam lapis immissus ipse est in fundamenta Sion Crederet in quo quis, haberet uitam aeternam. Hunc sanctum sanctorum Daniel perungii designat Et exterminari post illum chrisma regale. Dauid illud dixit, clauis configi silentem: Effoderunt, inquit, manus meas et pedes ipsi. Salomon quoque tam aperte de illo prophetat, Occidamus iustum! dicturos esse Iudaeos. Hieremias totidem crucem figurate demonstrat: Uenite, mittamus lignum in pane! dicentes. Dux autem ipsorum Moyses praeconiat illis: Ante tuos oculos pendebit uita necata. Hic pater in filio uenit, Deus unus ubique: Nec pater est dictus, nisi factus filius esset. Nec enim reliquit caelum, ut in terra pareret, Sed, sicut disposuit, visa est in terra maiestas: Iam caro descenderat, in qua Dei virtus agebat, - Quid quod prophetae canunt, invisibilem esse videndum? - Ut caritas tanta fieret homo quoque pro nobis. Nec populus noster prosilisset in nova lege, Si non Omnipotens ordinasset ante de nobis. Hic erat Omnipotens, cuius in nomine gentes Credere omnino, quod propheta dixit Esaias: Exurget in Israel homo de radice Iesse In illum sperabunt gentes, cuius signo tuentur. Et alter dixit testem illum esse per orbem Manifestari eum principem nationibus ipsum. In psalmis canitur: Dominus regnauit a ligno; Exultet terra, iocundentur insulae multae. Sic et patriarcha Iacob: benedictio uera Paruit in gentes; hic erit spes gentium, inquit. Sub caelo non aliud nomen est nisi Christi praelatum, In cuius nomine crediderunt gentes ubique. Non ita suademur credere pro tempore passo Sed propter futurum tempus in aeterno uiuentes. Haec speranda nobis spes est sempiterno frunisci Non ista, quae fragilis cito mutat gaudia nostra. Sint licet diuitiae prae oculis laute fruendae Excluderis illis substituta morte caducus; Si perseveraveris, horrescis ipse vivendo, Aut si valetudo fuerit mala, quo tibi vita? Tormentum est totum, quo uiuimus isto sub aeuo; Hinc adeo nobis est spes in futuro quaerenda: Hoc Deus hortatur, hoc lex, hoc passio Christi, Ut resurrecturos nos credamus in novo saeclo. Sic Dei lex clamat: fieret cum humilis Altus, Cederet infernus; ut Adam levaretur a morte, Descendit in tumulum Dominus suae plasmae misertus Et sic per occulta inanivit fortia mortis. Obrepsit Dominus veteri latroni celatus Et pati se voluit, quo magis prosterneret ipsum. Ille quidem audax et semper saeuus ut hostis, Dum sperat in hominem saeuire, uictus a Summo est. Per quod prius hominem prostrauerat morti malignus, Ex ipso deuictus; unde nobis uita prouenit. Adam degustato pomo mori iussus abiit; Cuius de peccato morimur sic et omnis idemque. Sed iterum dixit Dominus: De ligno uitali Si sumpserit ille, in aeternum uiuat honestus. Mors in ligno fuit et ligno uita latebat, Quo Deus pependit Dominus, uitae nostrae repertor. Hoc lignum uitae Dominus praedixerat esse, Ut, qui credet ei, sic sit quasi sumat abinde. Et sumit et gustat suauiter Dei summi praecepta Et discedit, quoniam potior resurgit, a morte. Qui credit in Christo, de ligno uitae degustat, Quo fuit suspensus Dominus Moysi praedicto. Hunc ipsum Esaias humilem denuntiat esse Et nimis deiectum, fuerit quasi serui figura: Et uidimus illum, nec erat praeclarae figurae, In plaga depositus homo, sciens omnia ferre. Hic dolet pro nobis et peccata nostra reportat, Et pro facinore nostro Deus tradidit illum. Qui, cum uexaretur, tacuit sicut agnus ad aras. Hic homo iam non erat, sed erat Deus caro pro nobis; Quod palam apparet, hoc erat Dei nomen oriri, Quod modo praeclarum nomen apud gentes habetur. Hoc Malachiel canit propheta, qui et angelus ipse, Cum et Iudaeorum reprobet sacrificia dicens: Non erit acceptum mihi sacrificium uestrum, Sed in omni loco offerunt meo nomini gentes, Apud quos eximium nomen meum magnificatur, Qui sine cruore offerunt meo nomini munde. Nam fuit is ipse humilis latens nomine magno, Qui de semet ipso per ora prophetica clamat: Contumax non sum, ait, neque contradico nocenti, Dorsum quoque meum posui ad flagella caedendum Maxillasque meas palmis feriendas iniquis Praebui nec faciem auerti sputis eorum. Stultitia subiit multis, Deum talia passum, Ut enuntietur crucifixus conditor orbis. Sic illi complacuit: Consilium neminis usus, - Nec alius poterat taliter venire - pro nobis Mortem adinvenit, cum esset invidus hostis, Quam ebibit Dominus passus, ex inferno resurgens. Idcirco nec voluit se manifestare, quid esset, Sed filium dixit se missum fuisse a patre. Sic ipse tradiderat semet ipsum dici prophetis, Ut Deus in terris Altissimi filius esset. Hoc et ipse fremit, humilis in carne cum esset, Testaturque patrem, ut ora prophetica firmet. Ex Israel legimus hominem resurgere talem Et homo est, inquit, et quis eum nouit in ipsis? Hieremias ait. Hic Deus est noster aequalis Post haec et in terris uisus est conuersatus humanis. Esaias autem: Tu es Deus, et nesciebamus: Et Deus in te est, et praeter te non alter habetur. Et quis in occansum prophetarum lege ueniret? Cantate Domino, nomen est Deus illi, qui uenit! Et psalmus de ipso quartus quadragesimus inquit: Exaltabor ego in gentibus nomine magno. Et alibi legimus: Hodie te genui, fili; Pete, et dabo tibi, et habebis gentes heredes. Certe iam apparet, qui sit Deus et quis in ipso, Et cuius in nomine crederemus gentes ubique: Dictum est Christo meo, teneo cuius dexteram, illud: Exaudiant gentes, et imperet gentibus ipse. Quid pluribis opus est, cum res tam aperte probatur, Cum is, qui taxatur, populus iam in illo laetatur? Illi autem miseri, qui fabulas vanas adornant Et magum infamant, canentibus rostra clusissent. Quales eos dicam? antequam dispersi fuissent, Quos nec exsulatus fregit nec ipsa senectus. Si magus adfuerat, cur ergo prophetae canebant? Si false de ipsis pronuntiant perdere terram, Quod provenit de eis, sic erit et falsum de illo. Sed quia sunt spreti semper, quod cruenti fuerunt, Contra suum Dominum rebellant magum dicentes, Nec volunt audire, quae dixerunt vates in illos, Quod non intellegerent in totum fine sub ipsa. Ipse Deus illos descripsit: Pectore clauso Nec uideant oculis nec intellegant corde durato; Incrassauit enim cor populi huius iniqui, Ut nihil agnoscant, donec meo uerbo sanescant. Praedictus est Deus carnaliter nasci pro nobis, Ut fieret illis merito cruciatio maior: Ecce dabit Deus ipse uobis signum ab alto: Concipiet uirgo et pariet terra caelestem; Emmanuel autem uocetur, iusserat illos; Quod lingua Latina 'Deus nobiscum' euoluit. Audite, quod ipse nutriretur melle, butyro, Et Samariam caperet, verbum priusquam loqueretur. Sed haec est historia clausa, de qua docti revolvunt, Ut parvulus lactans sine pugna praedas iniret; Passio cuius praedicta est taliter ante, Ut Deus passibilis fieret profuso cruore. Esaias ait: Tamquam ouis ductus ad aram, Nec uoce clamauit, patienter omnia gessit. Suffigitur clauis, quod Dauid praedixerat olim; Quem et potauerunt secundum scripturas acetum. Et: in uestimentis meis, dixit, sortemque miserunt, Quod factum, et legimus in illo omnia gesta. Fuerunt et tenebrae factae tribus horis a sexta Festinauitque dies inducere sidera noctis. Praedictum hoc fuerat fieri per prophetam Amos, Ut tegeret subito sese per sollemnia sancta. O mala progenies! O subdola fronte Generavi suboles, dixit Deus, qui me negarent. Et dixit: Audite uocem tubae. Nolumus, aiunt. Hoc dicit Ezechiel: Audient ergo gentes a longe. Uno volo titulo tangere librum Deuteronomii: In caput eritis, gentes, nam increduli retro Respiciunt. Certe omnia supra dicta rebelles. Scite quid opponunt, cum res tam aperte dicatur? Uidete iam ergo, dubii qui nunc usque natati Quod gentes in Domino fuerint scriptura priores. Nunc ergo fas est credere, quem libri designant, Non idolis uanis, qui frustra pro uita coluntur Nec istis adiungi uoluptuosis et sine freno, Qui magis luxurias diligunt quam Summi praecepta. Non est culpa satis una, qui credere nolunt, Sed magis infamant: In puteum misimus illum. Quapropter et Dominus indignatus iurgiat illos: Propter uos nomen meum blasphematur in gentibus, inquit. Si missum in puteum, sed resurgere quare clamatur? Ab inferis, Domine, animam meam imposuisti: Ego dormiui, ait, et somnum cepi securus Auxilio Domini surrexi, nihil mali passus. Et iterum dicit: In infernum non derelinques Nec dabis sanctum tuum interitum quoque videre. Hic personans ait: Fili prophetae, ascendo. Ut Dominum dicam passum pro miseris summum, Et in libro psalmorum de Domini morte clamatur. Non id illi putant David de se ipso referre, Aut si putant illud, congruunt universa, quae dixit? Non est flagellatus Dauid nec cruce leuatus. Quid? Vaticinantur Iudaei more Saturni? In fabulas coeunt, cum iam declinetur in illos? Non quasi maleficium alapantur cruce levatum? Insciis, indoctis, ignorantibus talia fingunt: Quis Deus est ille, quem nos cruci fiximus? aiunt Nolentes respicere scripturas, corde caecati. Ecce canit alius repetens iterumque propheta, Cuius voce tamen titulatur talis edictus: Nunc exsurgam, ait Dominus, nunc clarificabor, Nunc exaltabor, humilem quem ante vidistis; Nunc intellegetis, nunc erit confusio vestra: Vana cogitatis, ideo vos ignis habebit. Haec Esaias ait. Tunc sic et ipsa maiestas, Cum esset in carne, profitetur ipse quis esset: Nemo meam animam potuit auferre conatus, Sed ego sponte eam pono a me meo decreto. Et sumendi iterum habeo potestatem in illam. Apertius autem de iusti morte clamatur, Ut pareat maius induratos esse Iudaeos: Ecce perit iustus, nec quidem intellegit ullus; Sed erit in pacem huius sepultura dilecti. Quid illi infamant in puteum esse dimissum, Cum legimus illum sepulturae traditum esse? Ignominiosi, crudeles, caeci, superbi! Qui magis de facto deberent gemere, plaudunt! Inspiratus enim Salomon de ipso prophetat Et magis insequitur plenius ostendere: Iustum Circumveniamus, si qui nobis gravis videtur, Qui nostris operibus contrarius valde resistit. Exprobrat in totum nihil nostra lege teneri, Adhuc et adfirmat filium Altissimi esse. Omnimodo reprobat et nugaces aestimat esse Abstinet et sese a nobis et in altera uadit; Nos immundos ait et innouat altera iusta Et sibi laetatur Dominum patrem esse caelorum. Ergo, si sermones illius sunt ueri, probemus; Temptemus hunc Deum uidentes, quid sit in illum Interrogemus eum omni cum tormento quietum, Condemnemus eum turpissima morte' dicentes Haec cum fecissent, capita suspensa mouebant: Saluum illum faciat pater, aut discendat abinde! Ut eos caecos Salomon ostendat aperte, Sic, quasi nunc referat, et fecisse talia culpat: Dum ista cogitant, ducti sunt in errore nefando Excaecauit illos malitia sua saeuire. Ecce quia caeci ipsi sunt et alteros aiunt Dixit illis Salomon: Nescierunt Dei secreta. Quaecumque dixerunt testes uniuersi priores In Christo fuerunt facta. Aut in altero dicant? Quod ipsum si cupiunt facere frustrantes in ore, Ipsi se subsannent, uideant cum plebem in illo. Quis fuit is iustus, de quo prophetae canebant, Cum nemo sit iustus in terris, nisi e caelo uenisset Dauid enim princeps peccauit amando puellam, Peccauit et Salomon; et tamen paenituit illos. Cum isti tam clari et insigni reges eorum Non fuerunt iusti, sed ipsi de iusto canebant, Nec quidem Esaias uates de se talia dixit, Qui fuit ab rege Manasse de serra secatus. Alter lapidatus, alter est mactatus ad aras, Alterum Herodes iussit decollari reclusum. Omnes iusti uates alia sunt morte perempti, Quod Dominus ligno pependit, voce Moyses: 'Non quasi homo Deus suspenditur', intimat ante; 'Aut non ceu filius hominis minas patitur', inquit. Sic Dominus ipse cum uenisset, ista secutus: Oportet me, inquit, reprobari uoce Moysi. At ego non tota, sed summa fastigia carpo, Quo possint facilius ignorantes discere uera. Hi autem iniqui, qui subdole vivere quaerunt, Iam semel cruenti perseverant fingere vana; Infatuant stultos magis evanescere dictis. Cum crucifixus enim sic oporteret, - eundem Sic enim disposuit propter primitivi ruinam - Non solum pro illis, sed pro nobis venit e caelo; Constituit populum novum suo nomine firmum, Iuxta prophetias complevit omnia Christus. Ecce noua facio, Esaias clamat in ipso, Et nemo priora reputet nec antiqua sequatur. Haec nova sunt hodie sub nostra lege profecta, Quod gentes in Christo credimus ex dicto Moysis. Ille duos populos praedixerat esse futuros, Et quidem minorem populum praecellere dixit. Sed isti nequitiae pleni iam desperato furore: Haec nobis est data lex, dicunt, vos unde venistis? Si nobis obsistunt, patet et resistere istos Summo, qui voluit nobis bonus esse. Nec illud Respiciunt servi cervicosi, setis erectis; Qui semper innocuos cruciarunt, lege vetati, Sic Deo fecerunt, quod erant consueti, crudeles, Et filios sese audent adhuc dicere Summi. Iam qualiter iterum resurrexit, supra notavi, Non de voce mea, sed dicta prophetica dixi. Praedixerat autem discipulis cuncta de sese, Qualiter a populo pateretur Petro negante; Et quia de tumulis resurgeret tertio die, Dixerat et ipsud, et compleuit omnia dicta. At ubi surrexit, uenit ad apostolos ipse Et stetit illis in medio: Pax uobis, inquit. Inter quos discipulos non adfuit unus orantes; Cui cum referrent, discredere coepit et addit: Si prius non digitum misero, ubi claui fuerunt Aut ubi percussus de lancea, non ego credo. Tunc die Dominica rursus remeauit ad illos Et stetit illis in medio: Pax uobis, inquit. Et statim adgreditur Thomam incredulum illum: Accede propius et contange corpus ut ante. Non ego sum umbra, mortuorum qualis habetur: Uestigium umbra non facit; considera vulnus. Extendit palmas et ille tangere coepit Et manum in latere, fuerat quod lancea fixum, Misit et exinde prostravit sese precando. Haec quia vidisti, credidisti; sed illi felices Posteri, qui credunt audito nomine tantum. Quadraginta dies cum illis ex ordine fecit, Edocuit illis multa, quae saeculo uenirent. Post cuius ascensum miracula multa fecerunt, De uerbo curabant infirmos in nomine Christi. Qui si talis erat, qualem isti perfidi dicunt, Fortia non fierent testium de uerbo per illum. Ascendit in caelos, sicut et scriptura canebat: Excipite regem, principes, caelorum in altis! Quid amplius opus est recitare cuncta de lege? Sufficiunt ista rudibus, bono corde tuenda. Quod si nec ipsi uolunt scire Deum ista legendo, Ipsi sibi reputent, quo uenerint, illo quo nolunt. Nil nisi cor faciunt, ceterum de uita siletur. Quid iuuat in uano saecularia prosequi terris, Et scire diuitiis regum, de bellis eorum? Insanumque forum cognoscere iure peritum, Quod iura uacillant, praemio ne forte regantur? Sit licet defensor, sit licet diuinus orator, Nil morte proficiet, si uiuus in Christo negauit. Immo prius quaerat, ubi sit sua uita redacta, Si fuerit sapiens; si ceterum, uituperatur. Illi legunt iura et discunt proloquia mira, Sed superant miseros, pro quibus loquuntur, agendo. Infelix est ille, qui venerit illis in ore. Illi ferunt laudes et ille victoriam damnis: Stat miser in medio mutus, qui plus dolet intus. Illi tonant ore et ille silentio nummis. Obstrepit interea uox adornata diurnum Et saepe fit causa melior mala pluscula dando. Hinc pretium quaerit sapiens, hinc vincere gaudet, Etsi praue gerat, dum sit modo victor; aegrotat, Nil sua de causa tractat, cum lucra conatur; Spem subit alterius et sua posterga remittit. Multi de successu rapiuntur saeculi silua; Dum gaudent in breuia, remanent a gratia Christi; Dum cupiunt multa oculo, dum augere quaerunt, Nec Deus est illis aliquid nisi saeculi uita. Pro uentre satagit, agon est pro ipso diurnum, Et uerum agonem spernit pro aeterna salute. Quisque quasi uigilat sacculo, laudatur acutus; Nam qui Deum sequitur, copria iudicatur ab ipsis. O nimium felix, saecularia si quis euitet! Sit stultus aliis, sapiens dum sit Deo summo. Ipsa spes est tota, Deo credere, qui ligno pependit; Foeda licet res est, sed utilis uitae futurae. Nam populus ille primitiuus illo deceptus Quod filium dixit, cum sit Deus, pristinus ipse. Hic praeibat eos in columna nubis et ignis, Quando de Aegypto liberauit illos ad unum. Hic crudele nefas imperat de unico nato, Ut probaret Abraham, cui dixit 'Parce!' e caelo Angelus. Et Deus est, hominem totidemque se fecit, Et quidquid ualuerit, faciet, ut muta loquantur. Balaam caedenti asinam suam colloqui fecit Et canem, ut Simoni diceret: Clamaris a Petro! Paulo praedicanti discerent ut multi de illo Leonem populo fecit loqui uoce diuina. Deinde, quod ipsa non patitur nostra natura, Infantem fecit quinto mense proloqui uulgo. Hic erat uenturus commixto sanguine nostro, Ut uideretur homo, sed Deus in carne latebat. Non senior ueniet nec angelus, dixit Esaias, Sed Dominus ipse ueniet se ostendere nobis. Hunc mare pertimuit, hunc uenti, hunc tartarus ipse; Agnouit Dominum omnis creatura latentem. Solus nequam populus centriam erexit ad illum: 'Absit, ut sic Dominus venerit in tali figura!' Hic, sicut in terra, super fluctus maris inibat Et ventis imperat, placidum ut redderet aequor; Hic legem tartaream derupit verbo praesenti Et levat de tumulis Lazarum die quarta foetentem. Nam qui ferebatur, cum fuisset obvius illi: Surge, inquit, iuvenis! Et surrexit ille feretro. Archisynagogi filiam deprecatus a patre Iam exanimatam plangentibus suscitat illam. Mutum loqui fecit et surdum audire, praesertim Et caecum ex utero natum, ut videret in auras. Post triginta octo annis paralyticum surgere iussit, Quem admirarentur grabatum in collo ferentem. Cuius vestimento tacta profluvio sanata est; Quinque panes fregit hominum in milia quinque Et quattuor milia iterum de septem refecit. Plenius ut sese Dominus demonstraret adesse, In nuptias fuerat inuitatus matre cum ipsa; Quod fuit rogatus, subueniret uino defecto, Tunc iussit implere ydrias uelocius aqua, Quod prius gustauit et sic ministrari praecepit. Nec sic potuerunt Dominum cognoscere factis Sed insanierunt, quasi nequam perdere morti. Quod ipsum concedit, quoniam sic pati decreuit Si tamen crediderint, ueniam tunc demum habebunt. Hic est primogenitus per prophetas ante praedictus, Ut uocitaretur in terris Altissimi proles. Felices, hominum spem suam in isto qui ponunt Nam insipientes tamquam maledictum euitant. Aeternitas illi praeparatur, Christo qui credit, Ut socius Dei sit homo post funera uiuens. Lex et prophetae docent, qui sunt Dei digni caelorum Et quibus absconsa revelantur aurea saecla. Per tot vates numero de filio Dei clamatur, Et cluserunt oculos filii Dei primi vocati; Qui scelere facto non sunt recordati legendo, Sed perseverant: En nos sumus electi! dicentes. Adhuc infatuant profanos balneis ire, Quos faciunt mundos ipsi Deo summo placere. Aqua lauat sordes, non intima cordis iniqua, Nec sacra sacrilega poterunt lauare curata. Non ita praecepit Dominus sacra ferre malignis; Et locus iterum, ab idolis mundos haberi: Nemo sibi faciat simulacrum daemonis, inquit; Nam dixit et illis: Idolis seruire nolite. Si Deus praecepit ab idolis ualde caueri, Quid illi decipiunt gentes puros esse lauacris? Immo cum recipiunt tales, docere deberent Seruire non aliis, nisi tantum Summo placere. Dum facinus quaerunt obumbrare Christi de morte, Aperiunt ualuas passim, ut intretur ad illos Hinc ergo depereunt, qui se putant puros ab aqua Posse Dei fieri, conscientes ante latroni. Nunc colit in uano quodlibet, nunc sancta requirit, Nescit ubi primum occurrat inscius ille, Ac idolis seruit, iterum tricesima quaerit; Nunc azima sequitur, qui castum sederat ante. Hoc Deo non placuit participes daemonum esse, Qui legem instituit, fieret quo transitus inde. Sunt tibi praepositas duas uias: elige, quam uis, Nec enim te findes, ut possis ire per ambas; Sed tamen ex ipsis opportunam quaerere debes; Nec cadas in fauces latronum, cautior esto. Unum quaere Deum, qui quaerit hostiam nullam, Ut possis abolitus resurgere saeclo novato. Quid malos attendis et iudicas sanctos iniquos, Qui tibi nullum verbum de lege demonstrant? De virtute Dei refertur, quam fecit in illos, Nam de suo facta scelerata dicere nolunt Semper homicidae manibusque semper cruentis, Quos Dominus numquam potuit domare monendo. Sufficeret illis per ignauiam tanta fecisse Et dicere: Scriptum sic erat, modo credere fas est. Sed Dominus ipse obscurauit sensus eorum, Indurauit eos sicut Pharaonem in ipsis; Nec preces eorum dixit exaudire se uelle Et de terra sua proiecit illos iratus. Cum filios illos utique iam dixerat ante Necesse uoluerat bono corde uiuere natos; Quando pater gaudet, cum sit bonus filius illi; Quod si malus fuerit, execretur odio natum. Contrarium nullus patitur sibi filium esse, Excluditur omnis caritas crudele de nato, Nec facit heredem illum ex asse suorum, Quae si prius poterit consumere, gaudet in illum. Impium et saeuum subolem, rei suae tyrannum, Nec obuium patitur genitor commotus ab illo. Quid isti praesumunt, cum sint adhortati, dicentes: Ex omni populo nos sumus carissimi Summo? Parricida patris semper et superbus in illo Carus esse potest aut heres iure uocari? Quanto magis Dominus, superant cui fili legendi! Mansuetis, humilibus, obsequio plenis alumnis Diuidunturque bona, non impiis neque tyrannis. Adoptati fuerant manifeste fili Iudaei, Sed in testamento consecuti sunt impii nomen. Ipsi sibi reputent: Scelere commisso cruenti Qui poterant utique participes esse bonorum? Quid nobis strident, quid nos aemulantur heredes? Fecissentque bonum, et erant in parte legati. Nec hodie tacent et Christo credere nolunt, Qui fuerat illis salutaris lege praedictus; De quo iam audistis qualiter prophetae canebant: Uenturum in terras Dominum, quem gentes adorabunt Hunc certe nos ipsum admonent cognoscere Summum, Qui renouat hominem, peccata pristina donat. Nam et comminatur deorum cultoribus ipse: Sacrificans periet idolis in morte secunda. Quisque deos ergo sequitur fabricatos in auro, Argento vel lapide, ligno vel aeramine fusos, Cum ipsis infelix mittetur in igne proiectus, Nec ibi permoritur, sed dat cruciatus ignitos. Sunt homines pecorum similes in ista natura, Qui nolunt accipere frenum Dei summi uagantes; Cum ipsi non durant seruorum talia ferre, In quorum saepe discendunt sanguine diri. Dicentes adiciunt: 'Nihil est post funera nostra; Dum uiuimus. hoc est'. et incumbunt more suillo; 'Nulla sit luxuria, quae nos pertranseat aeuo; Dum tempus est uitae, perfruamur omnia saecli.' Indisciplinati clementiam Dei refugant Strenui sectantes, quasi sola vita sit, istam. Sic redeunt a Deo, qui promittit vivere semper: Contra bonum pugnant, cum sit repugnandum iniquo. Errauimus omnes manifesto, saeculo suasi, Sed gratia Domini prouocamur credere legi. Propterea uenit et fecit trophaea latenter Et fuit homo Deus, ut nos in futuro haberet. Sed plurimi pereunt, qui putant utrisque placere, Idolis atque Deo, placeat cum nemo duobus. Unus est in caelo Deus caeli, terrae marisque, Quem Moyses docuit ligno pependisse pro nobis. Unde quidem errant ignaui talia passum, Non satis intenti mysterio Dei secretum. Invidia diaboli mors introivit in orbem, Quam Deus occulte destruxit uirgine natus. Qua nativitate excordantur caeci Iudaei, Stultos infatuant scelere commisso cruenti. Nemo potest ullum excusamen dicere postquam, Cum modo sit nobis facultas data credendi. Non uenit in uano Deus in terris e caelo, Sed uenit, ut faceret populum suo nomine dictum. Quem si quis confessus non erit in ista natura, Perit et, quod vixit, in poena sero se damnat, Aut certe, dum sperat exspectans crescere canos, Excluditur diutius ab aeterna vita defunctus. Ergo iam ad illum citius recordari debemus, Qui nobis post obitum pollicetur reddere uitam. Insuper hoc addit, immortales esse futuros Et frui, quod oculus non uiderat ante, uidendo. Sex milibus annis prouenient ista repletis, Quo tempore nos ipsos spero iam in litore portus. Tunc homo resurget solis in agone reductus Et gaudet in Deo reminiscens, quid fuit ante; Qui, sicut audiuit fragilis in pristina carne, Cum sit incorruptus, recognoscit ante promissa. Quam gloriam mirans homini provenisse sic inquit: Qualiter audivi prius, sic singula cerno. Haec pariter omnes clamant ab inferno levati: Quemadmodum ante audivimus, ecce videmus! Cedet dolor omnis a corpore, cedet et ulcus, Nec erit anxietas ulla nisi gaudia semper. Quisque tribus credit et sentit unum adesse, Hic erit perpetuus in aeterna saecla renatus. Sed quidam hoc aiunt: Quando haec uentura putamus? Accipite paucis, quibus actis illa sequantur. Multa quidem signa fient tantae termini pestis, Et erit initium septima persecutio nostra: Ecce iam ianuam pulsat et cogitur esse, Quae cito traiciet Gothis inrumpentibus amnem. Rex Apollion erit cum ipsis, nomine dirus, Qui persecutionem dissipet sanctorum in armis. Pergit ad Romam cum multa milia gentis Decretoque Dei captiuat ex parte subactos. Multi senatorum tunc enim captiui deflebunt Et Deum caelorum blasphemant a barbaro uicti. Hi tamen gentiles pascunt Christianos ubique, Quos magis ut fratres requirunt gaudio pleni. Nam luxuriosos et idola uana colentes Persecuntur enim et senatum sub iugo mittunt. Haec mala percipiunt, qui sunt persecuti dilectos: Mensibus in quinque trucidantur isto sub hoste. Exsurgit interea sub ipso tempore Syrus, Qui terreat hostes et liberet inde senatum. Ex infero redit, qui fuerat regno praeceptus Et diu seruatus cum pristino corpore notus. Dicimus hunc autem Neronem esse vetustum, Qui Petrum et Paulum prius punivit in urbem: Ipse redit iterum sub ipso saeculi fine Ex locis apocryphis, qui fuit reservatus in ista. Hunc ipse senatus invisum esse mirantur; Qui cum adparuerit, quasi deum esse putabunt. Sed priusquam ille veniat, prophetabit Helias Tempore partito, medio hebdomadis axe. Completo spatio succedit ille nefandus, Quem et Iudaei simul tunc cum Romanis adorant. Quamquam erit alius, quem expectent ab oriente, In nostra caede tamen saeuient cum rege Nerone. Ergo cum Helias in Iudaea terra prophetat, Et signat proprium populum in nomine Christi; De quibus quam multi quoniam illi credere nolunt, Supplicat iratus Altissimum, ne pluat; inde Clausum erit caelum, ex eo nec rore madescet: Et flumina quoque iratus in sanguine vertit. Fit sterilis terra nec sudant fontibus aquae, Ut famis invadat: erit tune et lues in orbe. Ista quia faciat, cruciati nempe Iudaei Multa aduersus eum conflant in crimina falsa, Incenduntque prius senatum consurgere in ira Et dicunt Heliam inimicum esse Romanis. Tunc inde confertim motus senatus ab illis Exorant Neronem precibus et donis iniquis: Tolle inimicos populi de rebus humanis Per quos et dii nostri conculcantur neque coluntur. At ille suppletus furia precibusque senatus Uehiculo publico rapit ab oriente prophetas. Qui satis ut faciat illis uel certe Iudaeis, Immolat hos primum et sic ad ecclesias exit. Sub quorum martyrio decima pars corruit urbis Et pereunt ibi homines septem milia plena. Illos autem Dominus quarto die tollit in auras, Quos illi vetuerant sepultura condi iacentes, Suscitatque solo immortales facti de morte, Quos inimici sui suspiciunt ire per auras. Territi nec sic sunt, sed magis intra crudescunt Ad populum Christi execrantes odio toto. Indurauit enim Altissimus corda nefanda, Sicut Pharaoni prius indurauerat aures. Hic ergo rex durus et iniquus Nero fugatus, Pelli iubet populum Christianum ipsa de urbe, Participes autem duo sibi Caesares addit, Cum quibus hunc populum persequatur diro furore. Mittunt et edicta per iudices omnes ubique, Ut genus hoc hominum faciant sine nomine Christi. Praecipiunt quoque simulacris tura ponenda Et, ne quis lateat, omnes coronati procedant. In ista historia si fidelis ire negauit, Feliciter exit: sin uero, de turba fit unus. Nulla dies pacis tunc erit nec oblatio Christo, Sed cruor ubique manat, quem describere uincor; Uincunt enim lacrimae, deficit manus, corda tremescunt, Quamquam sit martyribus aptum tot funera ferre; Per mare, per terras, per insolas atque latebras Scrutaturque diu, exsecratos uictima ducunt. Haec Nero tunc faciet, triennii tempore toto Et anno dimidio statuta tempora complet. Pro cuius facinore ueniet uindicta letalis, Ut urbis et populus ille cum ipso tradatur, Tollatur imperium, quod fuit inique repletum, Quod per tributa mala diu macerabat omnes. Exsurget iterum ista in clade Neronis Rex ab orientem cum quattuor gentibus inde Invitatque sibi quam multas gentes ad urbem, Qui ferant auxilium, licet sit fortissimus ipse, Implebitque mare nauibus cum milia multa, Et si quis occurrerit illi, mactabitur ense; Captiuatque prius Tyrum et Sidona subactas, Nam inde finitimas gentes terrore fatiscunt. Hinc lues, hinc bella, hinc fames, hinc nuntia dura Miscenturque simul, quo fiat turbatio mentis. Interea fremitum dat tuba de caelo repente, Cuius omni loco sonitus praecordia turbat. Uidebitur et tunc igne quadriga per astra Et facula currens, nuntiet ut gentibus ignem. Siccatur fluuius Euphrates denique totus, Ut uia paretur regi cum gentibus illis. Persae, Medi, simul Chaldaei, Babylonii venibunt, Immites et agiles, qui nesciant ullum dolorem. Hic ergo exoriens cum coeperit inde venire, Turbaturque Nero et senatus proximo visu. Et ibunt illi tres Caesares resistere contra; Quos ille mactatos uolucribus donat in escam. Exercitus quorum necesse est uictorem adorent Cumque redeuntes in urbe mente mutata Spoliant templa et quidquid est intus in urbe, Diripiunt mactantque uiros ingenti cruore; Novissime nudam adigunt incendio factam, Ut neque vestigium eius adpareat ultra. Cuius in exitio tabescunt corda potentium Nec se adinveniunt, in quo sint tempore ruti. Haec quidem gaudebat, sed tota terra gemebat; Uix tamen adinuenit illi retributio digna. Luget in aeternum, quae se iactabat aeterna, Cuius et tyranni iam tunc iudicantur a Summo. Stat tempus in finem fumante Roma maturum, Et merces aduenient meritis partita locorum. Inde tamen pergit victor in terra Iudaea, Quem ipsi Iudaei spectarant vincere Romam. Multa signa facit, ut illi credere possint, Ad seducendos eos quoniam est missus iniquus; Quem tamen e caelo increpat uox reddita Summi. De Persida homo immortalem esse se dicit. Nobis Nero factus Antichristus, ille Iudaeis; Isti duo semper prophetae sunt in ultima fine. Urbis perditio Nero est, hic terrae totius; De quo pauca tamen suggero, quae legi secreta. Displicet interea iam sero Iudaeis et ipsis, Susurrantque simul, quoniam sint fraude decepti. Exclamant pariter ad caelum uoce deflentes, Tunc Deus omnipotens, terminet ut cuncta, quae dixi, Producet populum celatum tempore multo. Sunt autem Iudaei trans Persida flumine clausi, Quos usque in finem uoluit Deus ibi morari. Captiuitas illos ibidem redegit ut essent; Ex duodena tribu nove semis ibi morantur. Mendacium ibi non est, sed nec est odium ullum; Idcirco nec moritur filius suus ante parentes; Nec mortuos plangunt nec lugunt more de nostro, Expectant quoniam resurrectionemque futuram, Non animam ullam uescuntur additis escis, Sed olera tantum, quod sit sine sanguine fuso. Iustitia pleni illibato corpore uiuunt, In illis nec genesis exercit impia uires. Non febres accedunt in illis, non frigora saeua, Obtemperant quoniam uniuersa candide legis; Quae nos et ipsi sequemur pure uiuentes; Mors tantum aderat et labor, nam cetera surda. Hic erat populus, qui nunc est extra repositus. Siccato fluuio repetet in terra Iudaea; Cum ipsis et Deus ueniet implere promissa; Qui per totum iter exultat Deo praesente. Omnia uirescunt ante illos, omnia gaudent, Excipere sanctos ipsa creatura laetatur: Omni loco fontes exurgunt esse parati, Qua graditur populus Summi cum terrore caelesti. Umbraculum illis faciunt nubes, ne uexentur a sole, Et ne fatigentur, substernunt se montes et ipsi; Praemittetur enim ante illos angelus Alti, Qui ducatum eis pacificum praestet eundo. Hi sine labore leuiter gradiuntur euntes Et quasi leones, qua transeunt, omnia uastant. Nec legio ulla quidem poterit resistere contra, Si bellum intulerit, cum sit Deus ipse cum illis. Expugnant gentes, ciuitates quoque deponunt, Permissione Dei uiduant colonias omnes, Auro uel argento locupletanturque praedando Et sic honestati hymnos per iter Deo cantant. Mox autem adproperant sanctae civitati paternae, Expavescit enim terribilis ille tyrannus Et fugit ad reges Boreae cum concitu magno. Unde rapit populum, ut stet quasi contra pugnans Cum properant autem exercitus Dei rebelles Sternunt ubique solo ab angelis proelio facto. Rex autem iniquus et pseudopropheta mittuntur, Comprehensi simul, in gehennae poena viventes, Quorum primores praepositi sive legati In loco servorum statim rediguntur iniqui. Interea sancti intrant in colonia sancta Qui Dei promissa capiant sine fine laetantes. Exorant Deum pro mortuis uti resurgant, Quod ipse promisit olim de anastasi prima. Incipiet Deus iam tunc inimicis irasci, Statutusque dies quondam advenit iniquis. Cum coeperit autem mundum iudicare per ignem, Deuitatque pios et cadit super impios ignis. Uix remanent pauci, qui referant talia facta, Et qui reseruantur, ut seruiant iustis, euadunt. Post persecutionem sanctorum et funera tanta Imminet ut ueniat dies detestabilis, ardens. Ecce canit caelo rauca, sed ubique resultans, Quae pavidat totum orbem in ruina cadentem. Sol fugit incaute, subito fit noctis imago, Et Deus exclamat: Quamdiu me ferre putasti? Cuius signo dato pestis ruit aethere toto, Cum strepitu tonitrui discendit impetus ignis. Tunc aliud atque aliud fulmen iactatur ab astris, Ignea tempesta fugit reseruata tot annis, Rugit pestifera clades, tremit excita tellus, Nec, quo se auertat, prouidet gens omnis humana. Stellae cadunt caeli, iudicantur astra nobiscum: Turbantur caelicolae, agitur dum saecli ruina. Suppetium nullum tunc erit et clamor inanis; Non nauis accipiet hominem, non ulla latebra; Nec illi subueniunt, quos ante pro magno colebant: Quisque sibi satagit, sed nihil proficit illi; His tantum proficiet, qui fuerint Christo notati; Ros ad illos erit, nam ceteris poena letalis. Pars incredulorum seruatur molliter usta, Ut genus ipsorum iterum se in ultimo plangat. Quocumque se uertunt homines, uis ignea feruit; Aer ipse mundi, qui placebat ante, crematur. Quod strepitus caeli ingruentes fulmine dicam, Cum ira tot annis collecta funditur omnis? Hinc ignis, hinc tonitrus, hinc turbinis tot mala fervunt, Rapieturque polus subitaneae mortis in umbra. Partim terra tremens laxat funebria claustra, Partim tonitrua disrumpunt moenia ima Et fundamenta mundi ituri sicut pulvis in auras. Saxa volant scissis rupibus et tecta domorum Vastantur, patriae prosternitur civitas omnis, Ut vix, ubi feurit, plusculum vestigio tradat. Tot crepitus, tantos fragores tantasque ruinas Quis poterit ferre aut naufragia tanta tueri? Quid misera mater faciet tunc paruolo dulci? At si pater natum piet, quid proficit illi? Vae refugis Domini! Vates sine Christo discordes, Quorum et laeta sors iudicantur, nune pro se flentes Plangunt ex mugitibus seseque prosternunt in terra, Dum illucescet fratribus aula laeta caelestis. Tunc lux vitae virum mundabit aeterna supernae, Et qui fuit humilis ueniens de caelo videtur: Cum illo descendunt angeli claritatis aeternae, Rumpentur et tumuli, exsurgent corpora luto, Quae maculat tabes, et portant in tartara saevi Inferni custodes. Hic erunt Iudaei viventes: Suscitabit illos, ut videant gloriam eius, Quem cruce fixerunt. Sed denuo surgit ab imis, Ut exstet miseris illis testis, necatus ab illis. Quot pendetis nummos, qui stulto providi dolo Promisistis custodibus lucra silentibus? De te, Invidia, canimus; de te, Iudaea, vincemus, Cum iusti laetantur, et in inferno cremantur Damnati; illis Deus dicet: Recedite illue! Et si non crediderint, in umbra mortis abibunt; Sicuti qui poterant plus velle, et mortalia tantum Elegerunt, proni descendent illi deorsum Ceteri, qui fuerint in adversis Christi. De sanctis, De duobus populis erit una plebs afia semper. Heic maior finis; nemutetur enim, ipse iuravit.